دانستني هايي در مورد ضریب تاثیر یا شاخص اثرگذاری یا عامل تاثیر ( IF )

 معرفی چند فاکتور ایمپکت فاکتور ، شاخص آنی ، شاخص نیمه عمر استناد و فاکتور جامع ارزشی

IF - ( impact factor) ضریب تاثیر یا شاخص اثرگذاری یا عامل تاثیر :

Impact Factor  ، اولین بار در سال 1995 توسط گارفیلد بنیان گذار موسسه ISIمطرح شد. Impact Factor را ضریب یا عامل تاثیر و نیز شاخص اثرگذاری ترجمه کرده اند.شاخص اثرگذاری یکی از سه شاخص استاندارد موسسه اطلاعات علمی (ISI) و از مهمترین شاخص های مطرح در حیطه علم سنجی می باشد. Impact Factorبه صورت میانگین تعداد ارجاعات به یک مورد قابل استناد نظیر مقاله پژوهشی ، مقاله مروری ، نامه ، شماره اختراع ، یادداشت و چکیده در یک مجله علمی در طول یک دوره زمانی معین تعریف شده است .

Impact Factorچگونه محاسبه می شود ؟

Impact Factorفقط در مورد نشریات نمایه شده در بانک اطلاعاتی Web of Scienceو توسط موسسه ISIمحاسبه و منتشر می شود.به این ترتیب فقط مجلات ISIدارای Impact Factorواقعی هستند.

 Impact Factor به صورت نسبت  مجموع تعداد استنادات ( ارجاعات) به مقالات منتشر شده در مثلا مجله A در 2 سال گذشته به تعداد کل مقالات منتشر شده در مجله A در 2 سال گذشته محاسبه می شود  . 

مزایا و معایب Impact Factor  ؟

Impact Factorیا عامل تاثیر هر چند که می تواند معیاری برای سنجش کیفیت نشریات باشد اما به دلیل محدودیت هایی که دارد نباید آن را به تنهایی شاخصی برای ارزشیابی و سنجش کیفیت مجلات دانست. به هر حال امروزه Impact Factorیکی از مهمترین و در عین حال پرکاربردترین شاخص های ارزیابی مجلات از سوی موسسه اطلاعات علمی (ISI) در نظر گرفته شده است.

چند نکته :

IF -معیار ارزیابی ژورنالها در یک زمینه یا رشته خاص با یکدیگر می باشد. بنابراین هرگز نباید IFیک ژورنال فنی مهندسی به طور مثال رشته مهندسی کامپیوتر را باIFیک ژورنال پزشکی و یا حتی ژورنال فنی مهندسی در رشته مهندسی مواد مقایسه نمود.

 برخی مجلات مقالاتی را چاپ می کنند که حالت reviewدارند. IFاین مجلات معمولا بسیار بالاتر از مجلات دیگر در یک رشته خاص می باشد.

Immediacy index -

Immediacy index  که به آن شاخص آنی نیز گفته می شود مربوط به همان سال است و سال های قبل در آن تاثیری ندارد.به عنوان مثال ضریب آنی برای مجله ای در سال 2010 از تقسیم تعداد ارجاعات به مقالات سال 2010 آن مجله به تعداد کل مقالاتی که مجله مذبور در سال 2010 چاپ کرده است . این شاخص که نشان دهنده شیب رشد منحنی استنادات است ، میزان مراجعه در همان سال چاپ مقاله را گزارش می کند که نشان دهنده آن است که مقاله خیلی سریع مورد توجه دیگر محققان قرار گرفته است.

Cited Half-life -

شاخص نیمه عمر استناد (Cited Half-life) نیمه عمر ارجاعات یا نیمه عمر استناد است و به صورت تعداد سال هایی است که از سال ارزیابی باید به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزیابی باشیم.به عبارت دیگر ، این شاخص مدت زمانی که نیمی از کل استنادات به آن مجله صورت پذیرفته باشد را نشان می دهد و در حقیقت سرعت کاهش میزان ارجاعات به مجله را بیان می کند . بدیهی است که وقتی مقاله های یک مجله ارزش خود را برای ارجاعات زود از دست بدهند ( مقاله ها سطحی باشند و خیلی زود بی ارزش شوند )، تنها به مقاله های جدید مجله ارجاع داده شود.این موضوع باعث می شود که نیمه عمر ارجاعات به مجله کاهش یابد ، بنابراین هرچه نیمه عمر ارجاعات به مجله بیشتر باشد ، نشان می دهد که ارزش مقاله های مجله در طول زمان بیشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار می گیرند.

در مجموع هرچه نیمه عمر ارجاعات به یک مجله بیشتر باشد ، ارزش مجله بالاتر می رود. همچنین می توان اسم مجلات را از روی ISSNمجلات پیدا کرد.کافی است برای این کار دکمه های ctrl + F  را بزنید و مخفف اسم مجله و یا ISSNمجله مورد نظر را سرچ کرد.

Eigen Factor Score -

فاکتور جامع ارزشی نیز مخصوص نشریات است . نکته قابل توجه این که در محاسبه ایگن فاکتور بر خلاف ایمپکت فاکتور ارجاع نشریه به خود و امتیاز ارجاع توسط نشریات مختلف ، متفاوت فرض می شود.در ایگن فاکتور وزن استنادهای یک مجله با بالاتر بیشتر از وزن استنادات یک مجله ضعیف تر است . در حالی که ضریب تاثیر همه استناد ها وزن مساوی دارند . در ایگن فاکتور مجلاتی مهم هستند که به تناوب توسط مجلات مهم به آن ها ارجاع داده می شود .برای دستیابی به ایگن فاکتور یک نشریه می توانید به پایگاه اینترنتی www.eigenfactor.org مراجعه نمایید . این پایگاه بر اساس داده های موسسه تامسون رویترز بنا نهاده شده است . لازم به توضیح است که معتبرترین نمایه بین المللی موسسه اطلاعات علمی تامسون رویترز است که در هر سال یکبار ارزیابی سالانه نشریات تحت پوشش خود را تحت عنوان JCR منتشر نموده و در آن پارامترهای مختلفی که هر کدام ارزش خاصی در ارزیابی دارند جدولبندی می شود .